VVD-minister Karremans schuift de Kamer opzij: kabinet wil Nederland aan VN-verdrag binden, goedkeuring mag achteraf

In dit artikel:

VVD-minister Karremans wil Nederland rechtstreeks binden aan het VN-verdrag over de volle zee (BBNJ), voordat de Tweede en Eerste Kamer daar formeel mee hebben ingestemd. Dat blijkt uit een Kamerbrief waarin hij aankondigt een akte van aanvaarding bij de Verenigde Naties te willen indienen. De parlementaire goedkeuring zou volgens de regering pas achteraf plaatsvinden.

De regering beroept zich op de uitzonderingsbepaling in de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen. Die maakt voorafgaande binding mogelijk in buitengewone en dringende gevallen. Volgens Karremans is haast nodig omdat de verdragslanden van 11 tot en met 22 januari 2027 voor het eerst bijeenkomen tijdens COP-1. Nederland wil daar stemrecht hebben, onder meer bij besluiten over de vestigingsplaats van het secretariaat. Kandidaten daarvoor zijn Chili, België en China. Ook wordt gestemd over de begroting, de Nederlandse bijdrage, beschermde zeegebieden en milieueffectbeoordelingen.

In de beslisnota noemt de minister de mogelijkheid om mee te stemmen de belangrijkste reden voor de uitzonderingsprocedure. De regering verwijst daarnaast naar eerdere verzoeken van onder anderen de Franse president Emmanuel Macron, een Eurocommissaris, Belgische ministers en een petitie van Greenpeace. Nederland ondertekende het verdrag al op 20 september 2023, maar de goedkeuringswet is nog niet aan het parlement voorgelegd.

De auteur van het artikel betwist dat de situatie dringend genoeg is om het parlement vooraf te passeren. Volgens de kritiek gaat het niet om een oorlog of ramp, maar vooral om een stemming over een secretariaat. Ook zou de Kamer door goedkeuring achteraf minder invloed hebben dan de regering beweert: tegen de tijd dat zij stemt, is COP-1 voorbij en is Nederland al internationaal gebonden. Een eventuele afwijzing verplicht de regering tot opzegging, die pas na een jaar effect heeft.

Verder wijst het artikel erop dat er nog geen uitvoeringswet is en dat ministeries al overleggen met bedrijven en instellingen om volgens de toekomstige verplichtingen te handelen. De kans op internationale aansprakelijkheid wordt door de regering zeer klein genoemd. Karremans stelt dat de Kamer zelf om snelle ratificatie heeft gevraagd via twee moties van PvdD-Kamerlid Kostić, die op 22 januari met 109 stemmen werden aangenomen. Critici vinden echter dat “zo snel mogelijk ratificeren” geen toestemming is om de voorafgaande parlementaire controle over te slaan. Zij roepen de Kamer op de VN-akte pas in te dienen nadat beide Kamers over het verdrag hebben gestemd.